با توجه به رواج بی سوادی و روحیه را زنگهداری در میان «اهل حق» یا «یارستان»، نمی توان پیرامون این مسلک نظری قطعی صادر کرد.

مولف کتاب " سرسپردگان" می نویسد: تعیین تاریخ پیدایش این جماعت، موضوع ساده ای نیست، زیرا منبعی که بتواند تاریخ حقیقی پیدایش آیین اهل حق را به ما نشان دهد، سراغ نداریم. 1

با این حال، درباره ریشه و تاریخچه این مسلک دیدگاه های مختلفی وجود دارد که در این جا به برخی از آن ها اشاره می کنیم:

• برخی از صاحبنظران یارستان می گویند که این مسلک از زمانی که خداوند با ارواح آدمیان به گفتگو پرداخت و از آنان بر الوهیت خود اقرار گرفت پی ریزی شده و پیامبران الهی یکی پس از دیگری مبلغ این مسلک بوده اند.

در نامه سرانجام آمده است:

این فرقه و مسلک؛ از روز ازل، یعنی از زمانی که خداوند باارواح آدمیان به محاوره پرداخته واز آنان بر الوهیت خود اقرار گرفته، پی ریزی شده است و برنامه آن در هر عصر و زمانی … جزء اسرار انبیاء و مرسلین بوده است. 2

در مورد پیدایش اهل حق نظرات مختلفی موجود دارد:

این نظرات شامل دو بخش است.۱-نظرات خود خاندانهای اهل حق.۲-نظرات مخالفین.

۱-نظرات خاندانها دراین مورد بسیار متفاوت است..برخی اهل حق را دین مستقل می دانند که از اول خلقت بوده که این نظر مردود است.

برخی دیگر اهل حق را یکی از شاخه های غلات صدر اسلام می دانند که باز هم این نظر قابل رد است.

گروهی دیگر پیدایش اهل حق را از قرن چهارم درلرستان می دانند که این نظر هم مشکلاتی دارد.

آنچه که واقعا از تحقیقات بر می آید وخود من نیز به عنون یک اهل حق آنرا قبول دارم اینست که از قرن هفتم توسط سلطان اسحاق( صحاک)بوجود آمده است.

۲-نظر دوم مربوط به مخالفین اهل حق است که برخی آنها اهل حق را مخلوطی از آینیهای مختلف می دانند که به مرور زمان شکل گرفته وبرخی دیگر سلطان را موسس اهل حق می دانند که دکتر گلمراد مرادی در کتاب خود به همین اشتراکات اشاره نموده است عنوان این بخش از کتاب ایشان رابطه اهل حق با دیگر مذاهب است.